Danh mục

NGUYỄN TRỌNG XUẤT - Ngày: 08/07/2021

VỀ BÀI VĂN BIA

Ở ĐỀN TƯỞNG NIỆM LIỆT SĨ BẾN DƯỢC   

                                                                                          Trần Trọng Tân

thành phố Hồ Chí Minh, ngoài nghĩa trang Liệt sĩ, còn có Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược được xây dựng trên đất Củ Chi.

Được thờ ở đây có các liệt sĩ cứu nước đã hy sinh từ cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp đánh chiếm thành Gia Định năm 1859 cho đến nay. Đối tượng thờ ở đây là các liệt sĩ quê quán ở Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, đã chiến đấu, hy sinh trên khắp các chiến trường để giải phóng dân tộc và làm nghĩa vụ quốc tế, cùng với các liệt sĩ là người ở các địa phương khác trong cả nước, đã chiến đấu, hy sinh trên địa bàn Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định.

Hơn 40 ngàn liệt sĩ có tên đã được khắc chữ vàng trên bia đá hoa cương. Ngoài ra có chỗ thờ chung các liệt sĩ chưa tìm được tên. Về chỗ thờ chung này, lúc thảo dự án xây dựng Đền gọi là nơi tưởng niệm “liệt sĩ vô danh” nhưng bà con ở Củ Chi không chịu, cho rằng người ta sinh ra ai cũng có tên, sao gọi là vô danh. Do đó đã sửa lại là nơi tưởng niệm các liệt sĩ “chưa tìm được tên”.

Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược đã được xây dựng xong phần I. Việc xây dựng phần II đang tiếp tục. Được xây dựng ở Củ Chi vì trong cuộc kháng chiến chống giặc Pháp và giặc Mỹ xâm lược, đây là chiến trường rất tiêu biểu về hình thức chiến tranh nhân dân. Cuộc chiến đấu với giặc ở đây rất quyết liệt, đặc biệt có hình thức chiến đấu bằng địa đạo, một hệ thống địa đạo nằm sâu trong lòng đất với chiều dài hơn 20 cây số, được nhân dân đào trong gần 30 năm.

Đây cũng là nơi có nhiều nhất các liệt sĩ và các mẹ được tôn vinh Bà mẹ Vệt Nam Anh hùng của vùng Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định. Ở Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược có bài văn bia khắc chữ vàng trên nền đá cẩm thạch, được dựng gần kề phía trong cửa Đền.

Đó là một bài văn hay, không ít người còn khen là rất hay. Bài văn bia đã được tác giả* chắt lọc từng câu, từng chữ, khắc họa sắc nét cuộc chiến đấu anh dũng, kiên cường với nhiều hình, nhiều vẽ của nhân dân, chiến sĩ ta chống kẻ thù xâm lược vô cùng tàn bạo. Và chiến thắng giành được đã phải trả bằng máu và nước mắt. Có thể cho rằng bài văn bia đã nói lên được phần hồn của Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược. Bài văn bia này đã được in trang trọng trong tập sách Thành phố Hồ Chí Minh 20 năm.

Nhân kỷ niệm ngày 27/7, chúng ta hãy cùng nhau đọc lại bài văn bia đó:

“Đời đời ghi nhớ,

“Vùng đất sáng ở miền Nam Tổ quốc, nửa tiếp Trường Sơn, nửa nối đồng bằng. Chống xâm lăng từ Trương Định, Trương Quyền, máu dũng sĩ chảy tràn sông suối.

“Thuở đất nước đắm chìm trong tăm tối, Nguyễn Tất Thành tím ruột xót non sông. Tìm hướng tương lai, khói phủ Bến Nhà Rồng.

“Tiếng máy chém, đầu văng trong ánh thép, nhân dân quằn quại dưới xiềng gông, đạn bom rơi xác ngã chất chồng, gười chết không yên, tan mồ nát mả. Giặc quyết đẩy dân ta lùi về thời đồ đá. Tiếng Bác Hồ “dù đốt cháy dãy Trường Sơn…”. Muôn triệu trái timso6i sục căm hờn. Đôi tay yếu, Mẹ đẩy lùi máy chém, tấm thân gầy, Mẹ cản xích xe tăng. Nước mắt chảy vào tim, Mẹ tiễn con ra trận. “Không có gì quý hơn độc lập tự do” lớp lớp lên đường.

“Tuổi trẻ! Tuổi anh hùng như đại bàng vỗ cánh: “Đâu có giặc là ta cứ đi!” Thành phố Sài Gòn vì sao lấp lánh “Thề chết đứng chẳng sống quì.

“Những đoàn quân đẹp tựa thiên thần, đạp đỉnh Trường Sơn, vượt sóng Cửu Long, tiến về Thành phố. Đêm lánh lót tiếng ca quan họ, nghe ngọt ngào điệu hát cải lương, giọng bài chòi tha thiết nhớ thương. Mừng họp mặt bốn phương dũng sĩ, quê hương ta ra ngõ gặp anh hùng..

“Lính chủ lực về quê mình làm du kích. Cả nước vì Sài Gòn, Sài Gòn vì cả nước quyết hy sinh.

“Moi ruột đất ẩn sâu vào lòng đất, trái tim thành chiến hào, ánh mắt hóa vì sao, bàn tay thành lưỡi kiếm.

“Vũ khí thô sơ, ngựa trời, mìn gạt, địa đạo dài theo thế trận lòng dân, du kích lập vành đai diệt Mỹ, bắn tỉa ngày đêm, xuất quỷ nhập thần.

“Biệt động hiên ngang đánh giữa Sài Gòn, tàu chiến sân bay, kho xăng bốc nổ. Lòng dân lửa dậy, ngày xuống đường, đêm không ngủ, đạp rào gai, che họng súng, liều thân mình cho Tổ quốc tồn sinh. Lũ giặc nước kinh tâm, bom tấn, pháo bầy, thần sấm, con ma, B52 rải thảm.

Thần, người căm giận. Ầm ầm chiến dịch Hồ Chí Minh. Như bão gầm, như thác lũ, dũng tướng tinh binh, bạt núi san đèo, tiến về thành phố.

 “Rợp trời cờ đỏ

Trúc chẻ ngói tan

Quét sạch hung tàn

Quê hương giải phóng.

Chiến thắng lớn đến từ hy sinh to lớn. Ai đếm khăn tang, ai đong máu chiến trường? Con của mẹ ra đi không bao giờ trở lại, Mẹ khóc mỗi hoàng hôn… chim bay về núi tối rồi.

“Máu hồng tỏa hương chính khí

Nhân kiệt làm nên địa linh

Đất nước lớn vì nhân anh hùng

Nhân dân lớn vì tấm lòng yêu nước

Người đang sống nhớ thương người đã khuất

Khắc đá làm bia dựng giữa đất trời

Những anh liệt như ngàn sao tỏa sáng

Đời đời sau chiếu mãi tim người”.

Thưởng thức một tác phẩm có giá trị lớn, mỗi người có những suy nghĩ khác nhau, những cảm thụ khác nhau.

Đối với tôi, có vinh dự là người trao giải thưởng của thành phố cho tác giả - nhà văn Viễn Phương, tôi đã sớm đọc được bài văn bia này. Về sau này, đọc đi đọc lại tôi vẫn thích nhất hai câu: “Moi ruột đất ẩn sâu vào lòng đất, trái tim thành chiến hào, ánh mắt hóa vì sao, bàn tay thành lưỡi kiếm”.

Tôi cho rằng đây là câu đã nói lên được chủ nghĩa anh hùng cách mạng “rất Củ Chi”, tức là mang tính đặc thù của nhân dân “đất thép thành đồng”. Nếu chỉ có tài, không có cái tâm lớn, không có cuộc sống chiến đấu thật sự chan hòa với nhân dân Củ Chi, không thể nào viết ra câu văn đó. Với câu: “Đất nước lớn vì nhân anh hùng. Nhân dân lớn vì tấm lòng yêu nước”, tôi cho đó là sự khái quát rất đúng, rất sâu sắc chân giá trị, rất đáng tự hào về vẻ đẹp của Tổ quốc ta, của nhân dân Việt Nam ta.

Từ đó thiết nghĩ, việc phát huy lòng yêu nước trong mỗi chúng ta hơn nữa bằng những việc làm thiết thực, góp phần làm cho nhân ta anh hùng hơn nữa, để có một Tổ quốc Việt Nam lớn hơn nữa, lớn về giàu, về mạnh, về công bằng, dân chủ, văn minh, là sự đền ơn đáp nghĩa xứng đáng nhất của người đang sống nhớ thương các anh hùng liệt sĩ đã khuất.

 

                                                                                                    T.T.T.

*. Nhà thơ Viễn Phương

logo logo